Welke types hpv veroorzaken genitale wratten?

De types 6 en 11, schrijft Sensoa. Dat zijn andere types dan die van huidwratten (1 tot 4) en dan de types die kanker kunnen veroorzaken. Van de 100 mensen die het wrattenvirus hebben, krijgt er volgens Thuisarts.nl en Soa Aids Nederland maar 1 ook echt wratten; Sensoa noemt uit onderzoek ongeveer 10 tot 30 procent na een infectie met type 6 of 11.

Welke crème helpt tegen genitale wratten?

Thuisarts.nl noemt crèmes, vloeistoffen en zalven met de werkzame stof podofyllotoxine, imiquimod of sinecatechine, die een arts voorschrijft. Je smeert ze alleen op de wrat zelf en beschermt de huid eromheen met vaseline. Sensoa beschrijft voor België een zalf op voorschrift die je enkele weken zelf smeert.

Hoe kom je snel van genitale wratten af?

De huisarts kan ze volgens Thuisarts.nl bevriezen met stikstof, 1 keer per 2 tot 3 weken, of aanstippen met trichloorazijnzuur, meestal 2 keer of vaker. Maar wratten gaan niet altijd weg en komen soms terug, schrijft Soa Aids Nederland; soms helpt een andere behandeling dan beter.

Heb ik meer kans op baarmoederhalskanker door genitale wratten?

Nee. Genitale wratten komen door andere hpv-types dan de types die baarmoederhalskanker kunnen veroorzaken, schrijven Thuisarts.nl en Soa Aids Nederland, en het RIVM bevestigt dat er geen relatie is tussen genitale wratten en baarmoederhalskanker. Om voorstadia van baarmoederhalskanker op te sporen is wel een uitstrijkje nodig, schrijft het Belgische Gezondheid en Wetenschap.

Mijn partner heeft genitale wratten. Is die vreemdgegaan?

Dat hoeft niet, schrijft Sensoa. Hpv komt heel vaak voor, je partner kan al lang besmet zijn zonder klachten, kan het virus hebben opgelopen in een vorige relatie, en hpv kan ook door huidcontact worden doorgegeven. Een wrat hoeft dus niet te betekenen dat er onlangs iets gebeurde.

Kun je genitale wratten krijgen zonder seks?

Het kan, maar het gebeurt niet vaak. Thuisarts.nl noemt naast seks ook vingers (soms) en dezelfde handdoek gebruiken (soms), en volgens het RIVM is de kans via een gedeelde handdoek veel kleiner dan via seks.

Genitale wratten: herkennen en behandelen

Q: Gaan genitale wratten vanzelf weg?

Ja, meestal. Bijna altijd zijn ze binnen 2 jaar weg, ook zonder behandeling, schrijft Thuisarts.nl, en volgens het RIVM verdwijnt 90 procent van de wratten binnen twee jaar vanzelf. Het virus kan daarna nog in je lichaam zitten, waardoor de wratten kunnen terugkomen.

Genitale wratten zijn wratten op, rond of in de penis, de vagina of de anus, veroorzaakt door bepaalde types van het humaan papillomavirus (hpv). Ze zijn niet gevaarlijk en gaan vanzelf weer weg, bijna altijd binnen 2 jaar, schrijft het Nederlandse Thuisarts.nl. Heb je er last van, dan kan de huisarts ze behandelen met een crème, bevriezen of weghalen. Deze gids legt uit hoe je ze herkent, hoe je ze krijgt, wat de behandeling doet en waarom ze soms terugkomen.

Wat zijn genitale wratten?

Wratten op je vagina, penis of anus zijn een soa: je kunt ze krijgen door seks met iemand die ze heeft, en de oorzaak is een virus, hpv, schrijft het Nederlandse Thuisarts.nl. De medische naam is genitale wratten, en al zijn ze soms lastig, gevaarlijk zijn ze niet. Bijna iedereen in Nederland raakt wel een keer of vaker besmet met hpv, schrijft Thuisarts.nl; Soa Aids Nederland spreekt elders van 50 tot 80 procent van alle mensen in Nederland. De meeste mensen krijgen er nooit wratten van. Het Vlaamse Sensoa schrijft dat de wratten veroorzaakt worden door de hpv-types 6 en 11.

Hoe vaak komen ze voor? Volgens het Nederlandse RIVM is het de meest voorkomende soa die door een virus wordt veroorzaakt; in 2024 kregen naar schatting 46.900 mensen in Nederland van de huisarts te horen dat ze genitale wratten hadden. Het komt volgens het RIVM iets vaker voor bij mannen dan bij vrouwen. Soa Aids Nederland voegt toe dat genitale wratten het meest voorkomen bij jongeren tussen 19 en 25 jaar.

Hoe zien genitale wratten eruit?

Meestal kun je ze zelf zien, op of rond je penis, balzak, vagina of anus. Thuisarts.nl beschrijft ze zo: roze-rood of grijs-wit, klein (1 tot 5 millimeter), en aan de bovenkant een beetje als bloemkool. Je kunt er één hebben of meer tegelijk; dan zitten ze in groepjes bij elkaar. Sensoa noemt ze vaak onregelmatig van vorm, soms kleine bultjes, rozige uitsteeksels of zelfs rode stipjes. Soms zitten de wratten binnenin je vagina of anus, of volgens Sensoa in de urinebuis; dan zie je ze niet, maar voel je ze soms wel door jeuk, pijn of een branderig gevoel.

Volgens het RIVM kunnen mensen met een verminderde afweer, en soms zwangeren, zeer veel en zeer grote wratten krijgen. Twijfel je of een plekje een wrat is, bel dan je huisarts, zegt Thuisarts.nl; de arts herkent wratachtige plekjes met het blote oog, schrijft het Belgische Gezondheid en Wetenschap.

Hoe krijg je genitale wratten?

Het virus kun je krijgen door seks met iemand die het heeft, met of zonder zichtbare wratten. Thuisarts.nl noemt deze wegen: seks waarbij de penis in de vagina of de anus gaat, naakt op elkaar liggen waarbij de geslachtsdelen elkaar raken, direct na elkaar een dildo of vibrator gebruiken, soms via vingers bij vingeren of aftrekken, en soms via dezelfde handdoek. Volgens het RIVM gaat de besmetting vooral via seks, bijvoorbeeld door de wratten van een ander aan te raken, zeker als de huid kleine beschadigingen heeft; via een gedeelde handdoek kan het ook, maar die kans is veel kleiner.

Krijg je door het virus wratten, dan is dat meestal ongeveer 3 maanden na de besmetting, maar het kan ook al na 1 maand of pas na 8 maanden, schrijft Thuisarts.nl. En lang niet iedereen krijgt ze: van de 100 mensen met het virus krijgt er volgens Thuisarts.nl maar 1 wratten. Sensoa noemt een ander cijfer uit onderzoek: ongeveer 10 tot 30 procent van de mensen met hpv-type 6 of 11 krijgt zichtbare wratten, 1 tot 8 maanden na de besmetting. Je kunt het virus dus bij je dragen zonder wratten en het doorgeven zonder dat je het weet, en ook iemand zonder wratten kan het aan jou geven. Heeft je partner genitale wratten, dan hoeft die volgens Sensoa dus niet onlangs vreemdgegaan te zijn: hpv komt heel vaak voor, je partner kan al lang besmet zijn zonder klachten, en hpv kan ook door huidcontact worden doorgegeven.

Zijn genitale wratten gevaarlijk?

Nee. Wratten op je penis, vagina of anus zijn niet gevaarlijk en gaan vanzelf weer weg, bijna altijd binnen 2 jaar, schrijft Thuisarts.nl. Je wordt er niet ziek van, zegt Soa Aids Nederland, al kunnen ze jeuken of vervelend voelen; mensen met een verminderde afweer kunnen volgens het RIVM wel ernstiger ziek worden van genitale wratten. Misschien schrik je van de naam van het virus, omdat sommige soorten hpv baarmoederhalskanker kunnen veroorzaken. Maar de wratten komen van andere soorten hpv: van genitale wratten kun je volgens Thuisarts.nl geen kanker krijgen, en volgens het RIVM is er geen relatie tussen genitale wratten en baarmoederhalskanker. Je hebt dus niet meer kans op kanker als je genitale wratten hebt, schrijft Soa Aids Nederland. Het Belgische Gezondheid en Wetenschap noemt genitale wratten bijna altijd goedaardig: heel af en toe wordt een stukje weefsel weggenomen en onderzocht om zeker te zijn dat er niets ernstigers aan de hand is.

Wel zijn ze besmettelijk, ook als ze weer weg zijn: het virus kan dan nog in je vagina, penis of anus zitten, waardoor je iemand anders kunt besmetten en de wratten bij jezelf kunnen terugkomen. En heb je genitale wratten, dan kun je tegelijk ook andere soa's hebben; bespreek met je arts of een soa-test nodig is, raadt Thuisarts.nl aan.

Genitale wratten behandeling: crème, bevriezen of afwachten

Je hoeft aan genitale wratten niets te doen: je kunt wachten tot ze vanzelf weggaan, schrijft Thuisarts.nl. Volgens het RIVM verdwijnt 90 procent van de wratten binnen twee jaar vanzelf, en word je alleen behandeld als je veel klachten hebt. Wil je ze toch laten behandelen, dan beslis je samen met je huisarts welke behandeling bij je past. Thuisarts.nl noemt twee groepen:

Een crème, vloeistof of zalf die je zelf smeert, met de werkzame stof podofyllotoxine, imiquimod of sinecatechine. Artsen schrijven die voor. Je smeert ze alleen op de wratten zelf, niet op de huid eromheen, want die kan stuk gaan: doe vaseline op de gewone huid rond de wrat, was je handen voor en na het smeren, en smeer nooit op bloedende wratten, wondjes of moedervlekken.
Een behandeling door de huisarts: trichloorazijnzuur op de wratten, dat de wrat kapotmaakt; de wratten bevriezen met stikstof; of ze weghalen met een elektrisch naaldje of lusje; niet elke huisarts doet dat, en als het nodig is, stuurt de huisarts je door naar een arts in het ziekenhuis.

Sensoa noemt voor België deze behandelingen: bevriezen door de wratjes aan te stippen met vloeibare stikstof, lasertherapie als de wratjes groter zijn, en een zalf op voorschrift die je zelf enkele weken op de wratjes smeert. Ben je zwanger en heb je veel last van de wratten, dan kun je ze volgens Thuisarts.nl door de huisarts laten bevriezen; de andere behandelingen zijn tijdens de zwangerschap niet veilig.

Gaan genitale wratten weg, en komen ze terug?

Meestal gaan de wratten binnen 2 jaar helemaal weg, ook als je niets doet, schrijft Thuisarts.nl. Soms werken de medicijnen niet goed en gaan de wratten niet weg; ze verdwijnen dan later meestal vanzelf, maar dat kan lang duren, soms 2 jaar, aldus Soa Aids Nederland. Na een behandeling kunnen de wratten terugkomen, schrijven het RIVM, Sensoa en Thuisarts.nl allemaal; soms helpt een andere behandeling dan beter, schrijft Soa Aids Nederland, en dat bespreek je met je dokter.

Sensoa geeft tips om het genezen niet in de weg te zitten: hou het gebied schoon en droog, draag loszittend katoenen ondergoed, scheer liefst niet rond de wratten om verspreiding te voorkomen, en vermijd eventueel seks tijdens actieve wratten, zodat je het virus minder makkelijk doorgeeft en het gebied niet extra geïrriteerd raakt. Vraag ook advies aan een dokter, voegt Sensoa toe.

Seks, condoom, je partner en het vaccin

Seks met genitale wratten is niet verboden, schrijft Sensoa, maar je geeft hpv makkelijker door in periodes met zichtbare wratjes, en ook zonder wratjes kun je het virus doorgeven. Een condoom maakt de kans kleiner dat je iemand besmet of zelf besmet raakt, schrijft Thuisarts.nl, maar beschermt niet helemaal, omdat het virus ook buiten de rand van het condoom op je huid kan zitten. Raak de wratten niet aan, want via je vinger kun je ze aan iemand anders geven. Vertel de mensen met wie je vaker seks hebt dat je wratten hebt en bekijk samen hoe je ermee om wilt gaan. Tips voor dat gesprek vind je bij je partner vertellen dat je een soa hebt.

Er bestaat ook een vaccin. In Nederland maakt een prik tegen het virus de kans kleiner dat je wratten krijgt; bespreek het met je huisarts; je betaalt de prik zelf, schrijft Thuisarts.nl. Ben je ouder dan 18, dan betaal je de prik zelf, via je huisarts, bevestigt Soa Aids Nederland. In België beschermt het vaccin dat via de school wordt gegeven volgens Sensoa ook tegen de types 6 en 11, die genitale wratten veroorzaken; heb je de vaccinatie via school gemist en ben je tussen 15 en 30 jaar, dan kun je die via de huisarts inhalen, gedeeltelijk terugbetaald. Een vaccin werkt alleen preventief en geneest bestaande wratjes niet, benadrukt Sensoa.

Let op

Wanneer ga je naar de huisarts?

Bel je huisarts op werkdagen in deze situaties, schrijft Thuisarts.nl: je twijfelt of je wratten hebt op je vagina, penis of anus; je wilt een behandeling; je krijgt een behandeling maar die helpt niet; of je wilt je laten testen op andere soa's. Merk je bij jezelf of bij je partner wratachtige plekjes op de geslachtsorganen of rond de anus, ga dan langs bij je dokter, raadt het Belgische Gezondheid en Wetenschap aan. In Nederland kun je volgens Soa Aids Nederland ook contact opnemen met de GGD als je liever niet naar de huisarts gaat, en vragen of je daar een afspraak kunt maken.

Raak de wratten niet aan, en smeer een voorgeschreven middel alleen op de wrat zelf, nooit op bloedende wratten, wondjes of moedervlekken, schrijft Thuisarts.nl.

Genitale wratten (door hpv): herkennen, besmetting, behandeling en terugkomen