Soa's voorkomen: zo verklein je de kans op een soa

Gebruik je een condoom tijdens de seks, dan krijg je minder snel een soa en geef je een soa minder snel door aan anderen, schrijft Soa Aids Nederland. Praat van tevoren samen over condooms, en doe het condoom pas om als de penis helemaal stijf is, met de rand naar buiten, knijp het tuutje aan de bovenkant dicht zodat er geen lucht bij komt en rol het condoom helemaal af, tot aan beneden. Koop condooms met een CE-logo, gebruik bij elke keer seks een nieuw condoom en doe nooit twee condooms over elkaar. Vet en olie zorgen dat een condoom minder goed werkt, gebruik je glijmiddel, kies dan iets gemaakt van water of siliconen. Gebruik extra glijmiddel bij ieder nieuw condoom. Kies een maat die past, en wissel je tussen de anus en de vagina, gebruik dan elke keer een nieuw condoom. Een condoom dat te klein is kan scheuren en een condoom dat te groot is kan afglijden, zegt Soa Aids Nederland. Bij anale seks gebruik je extra dikke condooms. Scheurt het condoom toch, dan kun je een soa krijgen of doorgeven aan de ander, schrijft Soa Aids Nederland. In Nederland koop je condooms bij de drogist, de apotheek of in de supermarkt, en je gebruikt ze ook bij pijpen, beffen en kontlikken.

Check voor gebruik ook de houdbaarheidsdatum, want een condoom over de datum is minder betrouwbaar, schrijft Soa Aids Nederland. Bewaar condooms bij kamertemperatuur, dus niet in de koelkast of buiten, en pas op met scherpe nagels. Gebruik altijd bescherming en zorg dat je die bij je hebt als je seks gaat hebben, adviseert Thuisarts.nl. Door drank en drugs ga je makkelijker over je grenzen, ook met seks. Was je penis of vagina met water, niet met zeep, want van zeep worden je slijmvliezen kwetsbaarder, schrijft Thuisarts.nl. Ga je op reis, neem dan je eigen condooms mee en houd ze in je handbagage, want de kou in de laadruimte van een vliegtuig kan ze beschadigen, schrijft Sensoa. Had je op reis toch onbeschermde seks, maak dan thuis een afspraak met je huisarts om je te laten testen.

Tegen chlamydia, gonorroe, hiv en trichomonas beschermt het condoom volledig, schrijft Sensoa. Soa Aids Nederland is voorzichtiger: sommige soa's kun je niet of bijna niet krijgen als je een condoom gebruikt, maar condooms helpen niet helemaal tegen alle soa's, want sommige soa's kun je ook krijgen door huid die niet onder het condoom zit, of via je mond of vingers. Tegen genitale wratten, herpes, hepatitis B, syfilis, schurft en schaamluizen beschermt het gedeeltelijk, en ook tegen mpox beschermt het gedeeltelijk. Het condoom bedekt niet altijd alle blaasjes, zweertjes of wratjes, maar beperkt wel het risico op besmetting. De meeste condooms zijn van latex, en wie daarvoor allergisch is gebruikt een condoom zonder latex, zegt Soa Aids Nederland.

Gebruik een beflapje als je de vagina likt, dan krijg je minder snel een soa, schrijft Soa Aids Nederland, een opengeknipt condoom kan ook. Je kunt dus ook een condoom openknippen en op de vagina of de kont leggen. Thuisarts.nl geeft bij beffen en rimmen hetzelfde advies: gebruik een beflapje, of een opengeknipt condoom. Ga niet beffen als je een wondje bij of in je mond hebt. Als een van jullie een koortslip heeft, zoen, pijp of bef elkaar dan niet, schrijft Thuisarts.nl. Bij anale seks hoort glijmiddel: doe glijmiddel op je anus en op het condoom, dan krijg je binnen in de anus minder snel wondjes. Gebruik seksspeeltjes het liefst alleen voor jezelf, adviseert Thuisarts.nl; wil je ze toch delen, doe er dan elke keer dat je het speeltje doorgeeft een nieuw condoom om, en maak ze na gebruik goed schoon. Speeltjes kan je ontsmetten of je kan er een condoom over doen, schrijft Sensoa.

Tegen hpv kun je een prik krijgen, een vaccinatie. Volgens Soa Aids Nederland zorgt die prik dat je geen hpv krijgt; Sensoa is voorzichtiger en schrijft dat je door vaccinatie gedeeltelijk beschermd bent, alleen tegen de types hpv die in het vaccin zitten. Een condoom helpt niet goed tegen hpv. De vaccinatie werkt het beste als je nog geen of weinig seks hebt gehad. In Nederland kunnen jongeren van 10 tot 18 jaar gratis een hpv-vaccinatie krijgen, en je krijgt 2 prikken in de arm; ben je ouder dan 15 jaar, dan krijg je 3 prikken. Ben je ouder dan 18 jaar, dan kun je via je huisarts een hpv-prik krijgen, maar dan is de vaccinatie niet gratis, schrijft Soa Aids Nederland. Tegen hepatitis B kun je 3 prikken krijgen zodat je geen hepatitis B krijgt, en die vaccinatie is in Nederland gratis voor mannen die seks hebben met mannen en voor mensen voor wie seks hun werk is. In Nederland kosten 3 hepatitis B-prikken in totaal iets meer dan 150 euro, schrijft Soa Aids Nederland, en volgens die organisatie beschermt het vaccin je je hele leven tegen hepatitis B. De vaccinatie is alleen om geen hepatitis B te krijgen; gebruik je een condoom, dan heb je minder kans op andere soa's.

Voor hepatitis B krijg je 3 prikken verdeeld over een half jaar, schrijft Soa Aids Nederland: de tweede prik minimaal 1 maand na de eerste en de derde minimaal 6 maanden na de eerste. In Vlaanderen is de hpv-vaccinatie voor jongeren tussen 11 en 13 jaar gratis op school, schrijft het Vlaamse Sensoa, tot en met 14 jaar kan je gratis inhalen, en tussen 15 en 30 jaar kan je inhalen via de huisarts met gedeeltelijke terugbetaling. Ook na de eerste keer seks kan een hpv-vaccin nog nuttig zijn. Je kwam waarschijnlijk nog niet in contact met alle types hpv waartegen het vaccin beschermt, schrijft Sensoa. Een vaccin werkt alleen tegen die ene soa: gebruik je een condoom, dan heb je nog steeds minder kans op andere soa's.

PrEP is een pil die je neemt om geen hiv te krijgen, en die helpt niet tegen andere soa's, schrijft Soa Aids Nederland; een condoom helpt daartegen vaak wel. Je neemt PrEP elke dag, of alleen voor en na de seks. Gebruik je PrEP goed, dan kun je geen hiv krijgen, schrijft Soa Aids Nederland, en PrEP werkt alleen als je nog geen hiv hebt, dus doe eerst een hiv-test, in Nederland bij je huisarts of de GGD. Wie PrEP gebruikt, wordt ook getest op hiv en andere soa's, en in Nederland wordt PrEP nog niet vergoed door de zorgverzekeraar: je betaalt de pillen zelf, schrijft Soa Aids Nederland. Wie een grotere kans loopt op hiv kan PrEP gebruiken, bijvoorbeeld als je man bent en seks hebt met mannen. PEP is medicatie die een besmetting met hiv kan voorkomen na een onveilig contact, schrijft Sensoa; een arts schrijft het voor als je een ernstig risico liep op hiv.

Laat je regelmatig testen, vooral als je meer risico loopt, schrijft Sensoa: dan weet je of je een soa hebt, kan je meteen een behandeling starten en geef je de infectie niet meer door. Heb je een nieuwe vaste relatie, gebruik dan minstens 3 maanden condooms, adviseert Thuisarts.nl, en doe allebei een soa-test als je daarna zonder condooms seks wilt hebben. Sensoa zegt het korter: wil je in een nieuwe relatie het condoom weglaten, laat jullie dan eerst testen. Bij een vaste partner die ook alleen met jou vrijt, is de kans dat je een soa van elkaar krijgt klein, schrijft Soa Aids Nederland, maar hadden jullie eerder seks met anderen, dan kun je allebei een soa-test doen voordat je stopt met condooms.

Kreeg je toch een soa, vertel het dan je partner of partners, zegt Sensoa: zo geef je die ook de kans zich te laten testen en indien nodig te behandelen. In Vlaanderen kan dat anoniem via de website Partneralert.be.

Een soa krijg je niet door met kleren op elkaar te liggen, te knuffelen, handen vast te houden, op een wc te zitten, naar de sauna of het zwembad te gaan, of uit elkaars glas te drinken, schrijft Thuisarts.nl. Ook van een insectensteek, of van iemand die naast je hoest of niest, krijg je geen soa.

• Thuisarts.nl (NHG): Hoe zorg ik dat ik geen soa krijg?
• Soa Aids Nederland: Condooms
• Soa Aids Nederland: Hoe krijg je een soa en hoe niet?
• Soa Aids Nederland: 1 vaccin tegen HPV en 6 soorten kanker
• Soa Aids Nederland: Prik zodat je geen hepatitis B krijgt
• Soa Aids Nederland: Medicijnen die zorgen dat je geen hiv krijgt
• Sensoa (allesoverseks.be): Hoe bescherm je je tegen soa's?
• Sensoa (allesoverseks.be): Vaccin tegen HPV (humaan papillomavirus)
• Sensoa (allesoverseks.be): Welke soa's komen het meest voor?
• Sensoa (allesoverseks.be): Behandeling van soa's