Wat kan pijn bij het vrijen in de ingang van je vagina veroorzaken?

Pijn bij het vrijen kan verschillende oorzaken hebben, en vaak spelen er verschillende factoren tegelijk, schrijft Sensoa. Denk aan gespannen bekkenbodemspieren zoals bij vaginisme, aan een vagina die niet vochtig genoeg wordt, of aan een infectie. Je arts kan samen met jou uitzoeken wat er bij jou speelt.

Hoe weet je of je vulvodynie hebt in plaats van vaginisme?

Vulvodynie is een aanhoudende pijn rond de vagina-opening die regelmatig terugkomt en langer dan 3 maanden duurt, schrijft Sensoa. De dokter kan met een wattenstaafje tegen de vaginale opening drukken om dat na te gaan. Vulvodynie is niet zo bekend, maar sommige cijfers zeggen dat één op de 12 vrouwen er last van heeft, schrijft Sensoa. Bij vaginisme zit de oorzaak in de bekkenbodemspieren die te strak aanspannen; bij vulvodynie niet.

Is vaginisme iets waar je zelf aan kunt werken?

Je kunt samen met je partner een paar dingen proberen, schrijft Sensoa. Leg je partner uit dat het een reflex is waar je geen controle over hebt. Spreek af dat jullie geen penetratie hebben zolang er pijnklachten zijn. Oefen in een ontspannen sfeer met het inbrengen van een vinger of tampon. Lukt dat, dan kun je je partner laten proberen met een of meer vingers, een vibrator of een ander seksspeeltje, schrijft Sensoa. Vaginistisch reageren is wel vaak moeilijk op te lossen in je eentje of met je partner, en de klachten kunnen dan zelfs verergeren, schrijft Rutgers. Een seksuoloog kan met jou en je partner meekijken en oefeningen geven.

Kan vaginisme overgaan?

De oorzaak bepaalt vaak of het probleem blijvend of van voorbijgaande aard is, schrijft het Vlaamse Sensoa. Heb je vaak pijn bij de ingang van je vagina, dan lukt het volgens het Nederlandse Thuisarts.nl meestal met een behandeling om de pijn minder te maken.

Waarom heb je soms minder zin in seks als vrijen pijn doet?

Als je een keer pijn bij het vrijen hebt gehad, kun je bang worden voor een volgende keer, schrijft het Nederlandse Thuisarts.nl. Die angst en zorgen remmen je zin om te vrijen, en je bent steeds meer gespannen voor het vrijen.

Moet je stoppen met penetratie als het pijn doet?

Het is belangrijk dat je niet doorgaat met vrijen als je pijn hebt, schrijft het Nederlandse Thuisarts.nl. Probeer dan andere manieren van vrijen, zoals strelen, masseren, zoenen en likken, samen met je partner.

Vaginisme: oorzaken en behandeling

Q: Kun je met vaginisme seks hebben en een orgasme krijgen?

Ja. Vaginistische klachten hoeven geen belemmering te zijn om van seks te genieten en een orgasme te krijgen, schrijft Sensoa. Veel mensen die vaginistisch reageren, vrijen met veel plezier zonder geslachtsgemeenschap en hebben dan ook orgasmes, schrijft Rutgers.

Bij vaginisme spannen de spieren rond je vagina zich automatisch samen, zonder dat je dat zelf wilt, schrijft het Vlaamse Sensoa. Daardoor kun je geen seks met penetratie hebben, of alleen met veel moeite en pijn. Je spreekt ook van vaginisme als de spieren onwillekeurig aanspannen wanneer je iets anders probeert in te brengen, zoals een vinger, een tampon of een eendenbek (speculum). Je hebt er geen controle over en je bent er niet alleen mee: deze gids legt uit wat er gebeurt, wat de oorzaken zijn, welke behandeling er is en hoe je intussen kunt vrijen zonder penetratie. Dit onderwerp hoort bij <a href="/leer/seksuele-gezondheid">seksuele gezondheid</a>.

Wat is vaginisme?

Bij vaginisme trekken de bekkenbodemspieren samen, waardoor penetratie onprettig, pijnlijk of zelfs onmogelijk wordt, schrijft het Vlaamse Sensoa. De spieren rond je vagina spannen zich automatisch aan als je er iets in probeert te brengen. Het is een reflex van je lichaam waar je geen controle over hebt. Sommige mensen hebben er bij elk sekscontact last van, bij anderen hangt het af van de situatie of van de partner.

Wat merk je van vaginisme?

Het duidelijkste signaal is dat je vaginale spieren zich vanzelf aanspannen zodra je er iets in probeert te brengen, en dat kan brandend of stekend pijn doen, schrijft de Britse NHS. Volgens de Britse NHS hoeft vaginisme je vermogen om opgewonden te raken en van ander seksueel contact te genieten niet te beperken, en soms ontstaat het ook nadat je eerder zonder pijn penetratieve seks had. Sommige mensen hebben er hun hele leven last van, anderen alleen in een bepaalde periode of met een bepaalde partner, schrijft Rutgers; er zijn ook mensen die alleen bij een lichamelijk onderzoek vaginistisch reageren. Er zijn mensen bij wie de vagina 'op slot' gaat zodra er iets naar binnen gaat. Soms lukt het wel iets in te brengen, of maar een klein stukje, maar door de gespannen bekkenbodemspieren doet dat pijn.

Zowel heteroseksuele, biseksuele als lesbische mensen kunnen vaginistisch reageren, schrijft Sensoa. Volgens Rutgers heeft naar schatting 6 procent van de vrouwen in Nederland wel eens een vaginistische reactie, en 3 procent heeft dat regelmatig of vaak. Volgens Sensoa komt vaginisme voor bij 4 op de 100 seksueel actieve vrouwen in Vlaanderen: niet zo heel vaak, maar als je er last van hebt, ben je zeker niet alleen.

Oorzaken van vaginisme

Vaginisme heeft meestal een psychische oorzaak, schrijft Sensoa: bijvoorbeeld angst voor pijn bij de penetratie, angst om zwanger te worden of een negatieve seksuele ervaring in het verleden. Soms ligt er een lichamelijk probleem aan de basis, zoals littekenweefsel rond de vagina of irritatie door condooms of zaaddodende middelen. Negatieve gevoelens of ervaringen uit het verleden kunnen het genieten bij het vrijen in de weg staan, schrijft Sensoa. Bij veel vrouwen zijn de spieren van de bekkenbodem te snel gespannen, schrijft het Nederlandse Thuisarts.nl. Het is niet altijd duidelijk waardoor problemen van de bekkenbodem komen.

Soms raak je in een cirkel: nadat je een keer pijn had, voel je je de volgende keer onbewust gespannen, en zo wordt de kans op nieuwe pijn groter, schrijft Sensoa.

Vaginisme of iets anders?

Span je je spieren aan als iets je vagina aanraakt of nadert, dan hoeft dat niet meteen op vaginisme te wijzen, schrijft Sensoa. Pas als je (bijna) altijd last hebt, spreek je waarschijnlijk van vaginisme. Vaginisme is ook niet hetzelfde als vulvodynie: bij vaginisme komt de pijn door een te hoge spanning van de bekkenbodemspieren, en bij vulvodynie is die spanning niet de oorzaak. Wat vulvodynie precies is, lees je onder de veelgestelde vragen. Pijn in de ingang kan ook andere oorzaken hebben; welke dat zijn, lees je bij pijn bij seks.

Vrijen zonder penetratie

Vrijen mag geen pijn doen, schrijft Rutgers van seksualiteit.nl. Spreek met je partner af dat je geen geslachtsgemeenschap hebt zolang je klachten hebt, en zoek naar andere manieren om intiem te zijn. Strelen, masseren, zoenen en likken kunnen dan, schrijft het Nederlandse Thuisarts.nl. Alles mag, als het maar geen pijn doet en je het fijn vindt, schrijft Thuisarts.nl. Praat met elkaar over welke andere seks jullie beiden opwindend vinden en experimenteer, schrijft Sensoa. Veel mensen die vaginistisch reageren, vrijen met plezier zonder geslachtsgemeenschap en hebben dan ook orgasmes, schrijft Rutgers.

Leg je partner uit dat de spanning in je vagina vanzelf gaat en dat je daar geen invloed op hebt: het is een reflex. Vertel er ook bij dat het niet betekent dat je geen interesse hebt in je partner, schrijft het Vlaamse Sensoa. Wordt je vagina niet vochtig genoeg tijdens het vrijen, dan kan dat ook voor pijn zorgen; meer daarover lees je bij droge vagina.

Behandeling van vaginisme

Heb je vaak pijn bij de ingang van je vagina, dan lukt het volgens het Nederlandse Thuisarts.nl meestal met een behandeling om de pijn minder te maken. Bekkenfysiotherapie is een van die behandelingen: je krijgt oefeningen om meer controle te krijgen over de spieren in je bekken, vooral door te leren merken wanneer ze aangespannen zijn en door ze te leren ontspannen. Soms geeft de bekkenfysiotherapeut daarna oefeningen waarbij je voorzichtig iets in je vagina doet, zoals een dun staafje. Er zijn ook fysiotherapeuten die helpen met spanning in je bekkenbodem en met spanning door bijvoorbeeld stress, schrijft Thuisarts.nl. In het begin gebeurt de behandeling onder begeleiding van gespecialiseerde therapeuten, en daarna oefen je meestal een deel van de oefeningen thuis, schrijft de Britse NHS. Probeer te achterhalen wat de oorzaak van je klachten kan zijn: op welke momenten of in welke omstandigheden gebeurt het, schrijft Sensoa.

Een seksuoloog is meestal een psycholoog of arts die specialist is in problemen met vrijen, schrijft het Nederlandse Thuisarts.nl. Je praat erover met de seksuoloog en krijgt oefeningen voor thuis. Volgens het Vlaamse Sensoa praat je met een seksuoloog over je probleem om de oorzaak te zoeken, en kan een kinesitherapeut (in Nederland heet dat een fysiotherapeut) je met oefeningen leren hoe je de bekkenbodemspieren losmaakt en ontspant. Vaak geeft de seksuoloog ook opdrachten die je thuis doet, alleen of samen met je partner, schrijft Sensoa. Over sekstherapie in het algemeen schrijft Sensoa dat meestal een korte begeleiding volstaat, van één tot tien gesprekken. Heb je een relatie, dan kun je je partner ook bij de behandeling betrekken, schrijft de Britse NHS. Bij een psycholoog leer je op een andere manier naar je angst en je zorgen te kijken en daarmee om te gaan; dit heet cognitieve gedragstherapie, schrijft het Nederlandse Thuisarts.nl. Neem je partner ook mee naar de seksuoloog, schrijft Rutgers: die krijgt dan advies en kan je beter ondersteunen. Lees meer bij naar een seksuoloog.

Wanneer ga je naar de huisarts?

Vrijen hoort geen pijn te doen, schrijft het Nederlandse Thuisarts.nl. Blijft de pijn, maak dan een afspraak bij je huisarts. De huisarts of gynaecoloog kan onderzoeken of er een lichamelijke oorzaak is voor je probleem, schrijft Sensoa. De arts zal een mogelijke behandeling met je bespreken of je doorverwijzen als de klacht psychisch van aard is. De arts bespreekt met je welke behandelingen er zijn, en samen kies je wat bij je past, schrijft het Nederlandse Thuisarts.nl. Na 6 tot 8 weken zie je de arts terug om te bekijken hoe de behandeling gaat; ga gerust eerder als het niet beter gaat of erger wordt. De huisarts bekijkt je vagina en bekkenbodem van de buitenkant; een spreider is niet nodig. De huisarts kan vragen of hij of zij een vinger in je vagina mag houden, en je kunt het zeggen als je dat niet wilt of durft, schrijft Thuisarts.nl. Wil je liever dat een vrouw dit onderzoek doet, vraag dan bij het maken van de afspraak of dat kan.

Vaginisme: wat er in je bekkenbodem gebeurt, de oorzaken en de behandeling