Condooms: welke soort en maat, en hoe je een condoom gebruikt

Om goed te werken moet een condoom goed zitten. Is het te klein of te dun, dan kan het scheuren; is het te groot, dan kan het afglijden, schrijft Soa Aids Nederland. De meeste mannen passen een normale maat. Past die niet, dan komt dat meestal door hoe dik of dun de penis is, en minder door de lengte. Rutgers zegt het zo: een condoom is niet snel te kort, maar soms wel te smal, en dan kan het knellen en eerder scheuren.

Je maat bepaal je door de stijve penis op te meten. In het vakblad van Soa Aids Nederland staat hoe: de lengte meet je vanaf de plek onder de navel waar de penis uit de onderbuik komt tot aan het topje van de eikel, de omtrek op ongeveer 1 centimeter van de basis. XS- en XL-condooms hebben een kleinere of grotere nominale breedte dan standaardcondooms, schrijft de Nederlandse Wikipedia. Weet je de maat van je partner niet, neem dan twee maten, bijvoorbeeld medium en small.

De meeste condooms zijn van latex. Ben je daarvoor allergisch, dan zijn er condooms zonder latex: Sensoa noemt polyurethaan, Soa Aids Nederland polyurethaan of polyisopreen. Sensoa noemt ook hypoallergene condooms, al verdwijnen daarmee niet altijd alle klachten, en condooms van schapendarm: die beschermen alleen tegen zwangerschap, niet tegen hiv en andere soa's.

Verder verschillen condooms in dikte, gevoel en extra's:

• Extra dun: je voelt meer, maar Soa Aids Nederland raadt ze bij anale seks af, omdat ze kunnen scheuren.
• Extra sterk: voor sommige standjes of bij lange of ruwe seks. Ze zijn dikker en zitten strakker, waardoor je minder voelt, en dat kan helpen om minder snel klaar te komen.
• Met glijmiddel: die gaan wat makkelijker de vagina of anus in dan condooms zonder.
• Met noppen, ribbels of een gel die warmte of een tinteling geeft: voor een ander gevoel.
• Met smaak of kleur: smaakcondooms zijn bedoeld voor orale seks. Condooms met kleur of die oplichten in het donker werken volgens Soa Aids Nederland vaak niet goed bij vaginale of anale seks, en bij funcondooms raadt Sensoa aan alleen exemplaren met een CE-label te gebruiken.

Er bestaat ook een vrouwencondoom, dat Sensoa ook inwendig condoom noemt. Volgens Thuisarts is het een zakje met een kleine ring die je diep in de vagina brengt en een grotere die buiten blijft. Het is er in één maat, en je kunt het al een tijdje voor de seks inbrengen. Het is wel iets minder betrouwbaar: bij goed gebruik worden per jaar ongeveer 5 van de 100 vrouwen zwanger, schrijft Thuisarts, en in de praktijk volgens Sensoa ongeveer 21 van de 100. Het beschermt ook tegen de meeste soa's, maar volgens Thuisarts niet bij anale seks of bij pijpen.

Oefen eerst, alleen of samen, raden Thuisarts en Soa Aids Nederland aan. Dit zijn de stappen van Thuisarts, Sensoa en Soa Aids Nederland:

1. Kijk naar de datum op het pakje en gebruik het condoom niet na die datum.
2. Scheur het pakje open aan de inkeping, met je vingers. Gebruik geen tanden, schaar of scherpe nagels.
3. Doe het condoom om als de penis stijf is, en voor hij de vagina, mond of anus van de ander raakt. Schuif de voorhuid naar achteren: volgens de Nederlandse Wikipedia kan dat scheuren voorkomen.
4. Houd het condoom vast met het topje naar boven en de opgerolde rand aan de buitenkant. Knijp het topje dicht, zodat er geen lucht in zit en er ruimte blijft voor het sperma, en rol het met je andere hand helemaal af. Rol het niet eerst af voor je het omdoet. Zit de opgerolde rand toch aan de binnenkant, neem dan een nieuw condoom en probeer opnieuw, raadt Sensoa aan.
5. Wil je glijmiddel, doe het dan op de buitenkant van het condoom, niet op de penis eronder.
6. Wordt de penis tijdens de seks slapper, stop dan, zodat het condoom niet afglijdt. Trek na het klaarkomen terug terwijl de penis nog stijf is, en houd daarbij de rand vast.
7. Leg een knoop in het condoom, gooi het in de vuilnisbak en niet in het toilet, en was je handen.

Gebruik elke keer dat je seks hebt een nieuw condoom, en nooit een condoom twee keer. Vrij je lang, neem dan na ongeveer 15 minuten een nieuw condoom, want door de wrijving kan het kapotgaan, schrijven Sensoa en Rutgers. En doe nooit twee condooms over elkaar: door de wrijving tussen beide scheuren ze juist sneller.

Glijmiddel op de buitenkant maakt het condoom gladder, zodat het minder snel scheurt, schrijft Thuisarts. Kies glijmiddel op water- of siliconenbasis. Vaseline, olie en boter maken het condoom kapot, en ook in crèmes, zalven en zetpillen die je op of in de vagina gebruikt, bijvoorbeeld tegen schimmel, zit vet. Sensoa waarschuwt daarnaast voor massageproducten en voor massageolie aan je handen als je het condoom aanraakt. Welk glijmiddel bij welke situatie past, lees je in de gids over glijmiddel.

Bewaar condooms bij kamertemperatuur, uit direct zonlicht en weg van scherpe voorwerpen, schrijft Sensoa. Laat ze niet te lang in je broekzak of portemonnee zitten, en niet in de auto: warmte, wrijving en grote temperatuurverschillen kunnen ze beschadigen. Neem ze mee in een doosje of stevig tasje. Bij oudere condooms wordt het latex bros, vermeldt de Nederlandse Wikipedia, en een condoom over de datum is volgens Soa Aids Nederland minder betrouwbaar.

Voor anale seks heb je geen speciaal condoom nodig, schrijven Sensoa en Rutgers, en ook Soa Aids Nederland zegt op Man tot Man dat een normaal condoom goed is. Kies een condoom met CE-logo in de juiste maat. De algemene condoompagina van Soa Aids Nederland raadt wel extra dikke condooms aan bij anale seks, en in het vakblad van die organisatie staat dat een extra dik condoom niet hoeft, maar wel mag. Gebruik in elk geval extra veel glijmiddel, ook bij elk nieuw condoom, en neem een nieuw condoom als je wisselt tussen anus en vagina.

Ook op seksspeeltjes is een condoom nuttig. Thuisarts raadt aan speeltjes zoals dildo's het liefst alleen voor jezelf te gebruiken, bij delen een nieuw condoom te gebruiken elke keer dat je het speeltje doorgeeft, en speeltjes na gebruik goed schoon te maken. Meer daarover in de gidsen over dildo's en anale speeltjes.

Welk condoom goed werkt, is persoonlijk, schrijft Soa Aids Nederland. Let wel op het CE-logo op de verpakking. Dat betekent volgens Sensoa dat het condoom aan de Europese kwaliteitsnormen voldoet, en volgens het vakblad van Soa Aids Nederland sluit die keuring aan bij de wereldwijde ISO-norm voor condooms. Ook goedkopere huismerken voldoen daaraan. Durex is een Brits merk van condooms en glijmiddelen, eigendom van Reckitt Benckiser, schrijft de Engelse Wikipedia.

Rutgers noemt voor een doosje van 12 condooms een prijs van 4 tot 14 euro. Volgens Sensoa kost een standaardcondoom ongeveer 20 cent per stuk en kan een specialer condoom, zoals een smaakcondoom of een condoom met ribbels, tot 1 euro kosten. Hoe meer je tegelijk koopt, hoe lager de prijs per stuk. Condooms zijn vrij verkrijgbaar, bijvoorbeeld bij de apotheek, de drogist, de supermarkt of online. In Nederland kun je soms gratis condooms krijgen als je een soa-test doet bij de GGD, schrijft Soa Aids Nederland.

• Thuisarts (thuisarts.nl): Ik wil condooms gaan gebruiken
• Thuisarts (thuisarts.nl): Ik wil vrouwencondooms gaan gebruiken
• Thuisarts (thuisarts.nl): Hoe zorg ik dat ik geen soa krijg?
• Soa Aids Nederland (soaaids.nl): Condooms
• Soa Aids Nederland (soaaids.nl), Seksoa magazine: Condooms en glijmiddel, de nieuwste do's and don'ts
• Soa Aids Nederland (mantotman.nl): Condooms
• Sensoa (allesoverseks.be): Condoom voor mannen
• Sensoa (allesoverseks.be): Het vrouwencondoom
• Sensoa (allesoverseks.be): Condoom gescheurd of afgegleden
• Rutgers (seksualiteit.nl): Mannencondoom
• Wikipedia (nl): Condoom
• Wikipedia (en): Durex