LGV: wat lymphogranuloma venereum is, wat je merkt en hoe je het laat behandelen

LGV staat voor lymphogranuloma venereum. Het is een seksueel overdraagbare aandoening die volgens het Vlaamse Sensoa wordt veroorzaakt door een soort chlamydia-bacterie die minder vaak voorkomt. Het RIVM noemt LGV een zeldzamere, bijzondere vorm van chlamydia: de infectie komt door een ander type van de chlamydiabacterie en zit dieper in het lichaam dan bij gewone chlamydia, waardoor de klachten anders zijn. Niet iedereen met LGV heeft klachten, schrijft het RIVM.

In Nederland was LGV volgens de LCI-richtlijn van het RIVM tot 2004 vooral een soa die werd meegebracht uit gebieden waar de ziekte veel voorkomt. Sinds een uitbraak onder mannen die seks hebben met mannen in Rotterdam in 2003 wordt LGV ook in Nederland zelf overgedragen. In 2025 kregen 454 mannen die seks hebben met mannen via een Centrum Seksuele Gezondheid te horen dat ze LGV hadden, meldt het RIVM, 10 procent minder dan het jaar ervoor. Ook Sensoa schrijft dat LGV vooral voorkomt bij mannen die seks hebben met mannen; volgens het RIVM is dat in Europa zo.

Je kunt LGV krijgen door seks zonder condoom, schrijft het RIVM. De bacterie kan in de vagina, plasbuis, anus en keel zitten, en meestal gebeurt de besmetting door contact tussen penis en vagina of penis en anus; de kans door orale seks is kleiner, en besmetting via seksspeeltjes is ook mogelijk. Sensoa schrijft dat je meer risico loopt als je anale seks hebt zonder condoom waarbij slijmvliezen met elkaar in contact komen. Volgens de LCI-richtlijn komt LGV in Nederland bijna alleen voor bij mannen die seks hebben met mannen en onbeschermde ontvangende anale seks hebben met meerdere partners; aanvankelijk vooral bij mannen met hiv, maar in toenemende mate ook bij mannen zonder hiv.

Omdat LGV gepaard kan gaan met zweertjes, is er volgens de LCI-richtlijn ook een verhoogde kans op overdracht van hiv, hepatitis B en hepatitis C. De overdracht wordt grotendeels toegeschreven aan dragers zonder klachten: in een Engelse studie uit 2016 onder 713 mannen die seks hebben met mannen en chlamydia hadden, had 9% LGV, en van de onderzochte mannen met LGV had 27% geen klachten. Niets merken is dus geen bewijs dat je het niet hebt.

Sensoa beschrijft twee fasen. In de eerste fase, één tot drie weken na de infectie, verschijnt een klein blaasje of zweertje op de geslachtsdelen of in de aars, keel of mond. Dat geeft weinig last, dus je merkt het misschien niet. De LCI-richtlijn schat de incubatietijd van LGV op 5 weken en schrijft dat het wondje weinig opvalt, slechts enkele dagen aanwezig is, waardoor het vaak gemist wordt. In de tweede fase, na tien tot dertig dagen volgens Sensoa, raken de lymfeklieren ontstoken, met mogelijk koorts, hoofdpijn, gewrichtspijn, braakneigingen, rugpijn en een infectie van de endeldarm.

Waar de klachten zitten, hangt af van de plek van de infectie. De LCI-richtlijn onderscheidt drie vormen. Anorectale LGV, een infectie van de endeldarm, geeft anale afscheiding, pijn, jeuk, krampen, bloedverlies uit de anus en verstopping, meestal zonder gezwollen klieren in de liezen; zit de infectie hoger in de darm, dan kunnen diarree, koorts en gewichtsverlies volgen. Inguïnale LGV, een infectie van de uitwendige geslachtsdelen, geeft pijnlijke, gezwollen lymfeklieren in de lies waarin pus kan ontstaan. Faryngeale LGV, in de keel, is zeldzaam. Omdat LGV op een ontstekingsziekte van de darmen kan lijken, hoort het volgens de richtlijn bij de mogelijke oorzaken van klachten van de endeldarm, vooral bij mannen die seks hebben met mannen.

Een LGV-test gaat in twee stappen. Bij mannen die seks hebben met mannen doet de arts een anale chlamydia-test; is die positief, dan vraagt de arts een LGV-test aan op hetzelfde afgenomen materiaal, schrijft Sensoa. De LCI-richtlijn beveelt aan om door te testen op LGV bij iedere man die seks heeft met mannen en iedere transgender vrouw bij wie chlamydia in de anus is gevonden. Bij andere vrouwen gebeurt dat niet standaard: Sensoa schrijft dat de arts bij een positieve anale chlamydiatest alleen bij ernstige anale klachten een LGV-test overweegt, en de LCI-richtlijn adviseert bij cisvrouwen niet door te testen omdat klachten van de endeldarm die op LGV wijzen bij hen zeer weinig voorkomen. Zijn er gezwollen klieren met pus, dan kan daaruit materiaal worden afgenomen voor onderzoek.

In Nederland ga je voor een soa-test naar je huisarts of de GGD, schrijft Thuisarts.nl; bij de GGD is de test volgens Soa Aids Nederland gratis voor onder meer mannen die seks hebben met mannen. In België ga je volgens Sensoa naar je huisarts, een gynaecoloog of een gespecialiseerd centrum zoals het Instituut voor Tropische Geneeskunde in Antwerpen. Zeg er altijd bij welke seks je hebt gehad: hoe een soa-test verloopt, hangt volgens Sensoa af van je klachten en van de manier waarop je seks had. Meer over de test zelf lees je in de gids over de soa test.

LGV kan worden behandeld met antibiotica, schrijven Sensoa en het RIVM. De kuur duurt langer dan bij gewone chlamydia: de LCI-richtlijn beveelt doxycycline aan, 100 mg tweemaal daags gedurende 21 dagen, omdat de bacterie onder die behandeling tot 16 dagen aantoonbaar kan blijven. Als alternatief noemt de richtlijn azitromycine 1 keer per week gedurende 3 weken, met dan een controletest 4 weken na het einde van de behandeling. Welke kuur je krijgt, bepaalt je arts; begin nooit zelf aan antibiotica.

Na de behandeling ga je volgens Sensoa nog regelmatig op controle om te zien of je genezen bent; het RIVM schrijft dat er na de behandeling altijd een nacontrole is. Hoe lang je besmettelijk bent, is volgens de LCI-richtlijn niet duidelijk; omdat de bacterie na de start van de behandeling nog 16 dagen aantoonbaar blijft, gaat de richtlijn ervan uit dat je besmettelijk blijft tot enkele weken na de start van de behandeling. Je wordt niet immuun voor LGV, schrijft Sensoa: je kunt het opnieuw krijgen.

Heb je LGV, dan is het volgens het RIVM belangrijk dat je sekspartners weten dat zij het ook kunnen hebben, zodat ze zich laten testen en behandelen; anders blijf je het aan elkaar doorgeven. In Nederland kan dat volgens het RIVM anoniem via de GGD of je huisarts; via partnerwaarschuwing.nl stuur je een bericht met of zonder je naam erbij. Ook Sensoa adviseert je partner of partners te waarschuwen en met je huisarts te bespreken wie je waarschuwt als je er meerdere had; wil je anoniem blijven, dan kun je volgens Sensoa Partneralert.be gebruiken, een website van het Departement Zorg van de Vlaamse Gemeenschap. Hoe je het zelf vertelt, staat in de gids over je partner vertellen dat je een soa hebt.

Voorkomen doe je volgens Sensoa en het RIVM met een condoom. Heb je als man seks met mannen, dan heb je volgens Soa Aids Nederland ook meer kans op hepatitis B, hiv en syfilis; overleg met je arts over testen daarop, vaccinatie tegen hepatitis A en B of PrEP, en doe bij seks met verschillende mensen af en toe een soa-test, bijvoorbeeld 2 keer per jaar. Meer over bescherming staat in de gids over soa voorkomen.

• Sensoa (allesoverseks.be): Wat is LGV of lymphogranuloma venereum?
• RIVM: LGV, een bijzondere vorm van chlamydia
• RIVM: Chlamydia
• RIVM (LCI): Chlamydia trachomatis en lymfogranuloma venereum | LCI-richtlijn
• Sensoa (allesoverseks.be): Wat is chlamydia? Symptomen, test en behandeling
• Sensoa (allesoverseks.be): Soa test
• Soa Aids Nederland: Wat kost een soa-test?
• Soa Aids Nederland: Wanneer doe je een soa-test?
• Thuisarts.nl (NHG): Ik wil een soa-test doen
• Thuisarts.nl (NHG): Ik wil mijn sekspartners vertellen dat ik een soa heb