Over het woord en de bi+ paraplu, bicurious, cijfers uit Nederland en Vlaanderen en vooroordelen als 'het is maar een fase'.
Biseksueel is in het algemeen het woord voor mensen die zich seksueel of romantisch aangetrokken voelen tot mannen en vrouwen, of die op meer dan één gender vallen, schrijft Taaladvies.net. Switchboard rekent het woord tot bi+, de brede term voor iedereen die op meer dan één gender kan vallen. Evenveel op elk gender vallen hoeft niet, en bij de meeste biseksuele mensen is dat volgens Switchboard ook niet zo.
Het voorvoegsel bi- gaat terug op het Latijnse bis, dat tweemaal of dubbel betekent, legt Taaladvies.net uit. Oorspronkelijk verwees biseksueel naar aantrekking tot mannen en vrouwen. Tegenwoordig wordt het ook iets ruimer gebruikt, voor mensen die op meer dan één gender vallen, zoals een vrouw die zich aangetrokken voelt tot andere vrouwen en ook tot mannen of non-binaire personen.
Half om half hoeft niet. Bi+ Nederland noemt het een onjuiste aanname dat bi+ mensen precies voor de helft op vrouwen en voor de helft op mannen vallen: de meerderheid heeft, soms in periodes, meer voorkeur voor één gender. Ook seksuele en romantische aantrekking kunnen uiteenlopen. Switchboard geeft het voorbeeld van een biseksueel persoon die zich romantisch aangetrokken voelt tot mannen en vrouwen, en seksueel tot mannen.
Biseksueel valt onder bi+, de koepelterm waarmee çavaria en Bi+ Nederland iedereen aanduiden die zich aangetrokken voelt tot meer dan één gender. Volgens Bi+ Nederland vallen daar ook mensen onder die zich panseksueel of queer noemen. Panseksueel gebruik je volgens Taaladvies.net voor mensen voor wie gender geen rol speelt in hun aantrekking, al staan de twee woorden niet volledig los van elkaar. Het verschil staat uitgelegd in de gids over panseksueel.
Bicurious, ook gespeld als bi-curious, is een Engels woord; Rutgers vertaalt het als bi-nieuwsgierig. De Nederlandse Wikipedia spreekt van bischierig of bisgierig: mensen met een hetero- of homoseksuele identiteit die nieuwsgierig zijn naar een relatie of seksueel contact met iemand van het geslacht waarop ze zich nog niet erg gericht hebben, en die zich bewust (nog) niet biseksueel willen noemen. Bi+ Nederland omschrijft het als zoekend zijn of je bi+ bent, of nieuwsgierig om dat te ontdekken.
Heb je uit nieuwsgierigheid een keer seks gehad met iemand van hetzelfde geslacht, terwijl je normaal alleen seks hebt met mensen van het andere geslacht, dan hoef je jezelf niet meteen biseksueel te noemen, schrijft Rutgers, tenzij je dat graag wilt. Ook fantasieën over seks met iemand van hetzelfde gender zeggen volgens Lumi soms iets over je oriëntatie, maar niet altijd: ze kunnen ook betekenen dat je nieuwsgierig bent. Je hoeft er niets mee te doen, zegt Lumi erbij, en veel mensen hebben fantasieën die ze niet willen uitvoeren.
Om te weten dat je bi+ bent, heb je volgens Bi+ Nederland geen ervaring nodig. Wil je met iemand iets uitproberen, spreek dan vooraf samen af wat jullie allebei willen, en weet dat grenzen aangeven en stoppen altijd mag.
Het antwoord hangt af van wat je meet. Seksuele oriëntatie bestaat volgens Rutgers uit drie delen, aantrekking, gedrag en zelfbenoeming, en die kunnen van elkaar verschillen: een man kan zich hetero noemen en toch seks hebben met vrouwen en mannen. Een onderzoek naar hoe mensen zichzelf noemen, kan daardoor andere cijfers geven dan een onderzoek naar gevoelens of handelingen, schrijft çavaria.
Dat zie je in de Monitor Seksuele Gezondheid 2023 van Rutgers, een vragenlijstonderzoek bij ruim 15.000 mensen van 18 tot en met 80 jaar in Nederland. Van alle deelnemers noemde 3,1 procent zich bi: 3,7 procent van de vrouwen en 2,1 procent van de mannen. Gevraagd naar aantrekking was 11 procent bi+. Een op de tien had ooit seks gehad met iemand van hetzelfde geslacht. En van de vrouwen die zich in enige mate tot andere vrouwen aangetrokken voelden, noemde 52 procent zich hetero en ongeveer 30 procent biseksueel, tegenover 21 procent in 2017.
Voor Vlaanderen gaat çavaria, de Vlaamse belangenorganisatie van lgbtqi+ mensen, ervan uit dat drie tot acht procent van de bevolking holebi is: homo, lesbisch of bi, samengeteld. Als bronnen voor die schatting noemt çavaria onderzoek uit 1999 en 2013.
Een afkeer van biseksualiteit en biseksuele mensen heet bifobie, schrijft de Nederlandse Wikipedia. Volgens Switchboard krijgen bi+ mensen te maken met stereotypen en vooroordelen, zowel van heteroseksuele mensen als van mensen die homo of lesbisch zijn. Soms wordt biseksualiteit daarbij gezien als een fase, of als iets wat gewoonweg niet bestaat. Daarop antwoordt Bi+ Nederland dat een bi+ oriëntatie in iemands leven een fase kan zijn, net zoals een monoseksuele oriëntatie dat kan zijn, en dat bi+ voor veel mensen een oriëntatie voor de lange termijn is.
Een ander verwijt dat biseksuele mensen vaak krijgen, is dat ze niet willen kiezen en van twee walletjes willen eten; daardoor zouden ze niet tot een trouwe, monogame relatie in staat zijn, beschrijft de Nederlandse Wikipedia. Het wegzetten van bi+ mensen als twijfelaars is volgens Bi+ Nederland niet respectvol: zulke uitspraken gaan ervan uit dat mensen moeten en kunnen kiezen om op één gender te vallen.
Daaronder ligt de monoseksuele norm, de aanname dat je maar op één gender valt. Die norm houdt bi+ onzichtbaar, schrijft Switchboard, en dat heet bi+ uitwissing. Een voorbeeld is de aanname dat een vrouw die eerst een relatie had met een man en daarna met een vrouw, van hetero lesbisch is geworden, terwijl ze net zo goed altijd bi+ kan zijn geweest. Ook zijn bi+ mensen volgens Bi+ Nederland veel minder open over hun oriëntatie dan lesbische en homoseksuele mensen.
Seksuele oriëntatie gaat over op wie je valt, niet over hoe je je relaties vormgeeft, schrijft Switchboard. Bi+ Nederland zet het naast elkaar: monogamie gaat over de vorm van een relatie, monoseksualiteit over op hoeveel genders je valt. Net als bij monoseksuele mensen hebben sommige bi+ mensen meerdere partners en zijn anderen monogaam, al krijgen bi+ mensen vaker te maken met vooroordelen over non-monogaam zijn. Ook de Engelse Wikipedia schrijft dat biseksuele mensen even goed tot monogamie in staat zijn als homo- en heteroseksuele mensen.
Wil je binnen een vaste relatie je bi-zijn verder ontdekken, dan raadt Bi+ Nederland aan om open te zijn tegen je partner over wat er in je omgaat en waar je behoefte aan hebt, bijvoorbeeld aan activiteiten waar je andere bi+ mensen ontmoet. In kwalitatief onderzoek van Rutgers en de Rijksuniversiteit Groningen uit 2021, met 17 bi+ volwassenen van 34 tot 41 jaar in Nederland, bleek een aanmoedigende en begripvolle partner belangrijk te kunnen zijn bij het ontdekken van een bi+ oriëntatie.
Rutgers noemt het voorbeeld van iemand die zich altijd heteroseksueel voelde en op latere leeftijd ook seksuele gevoelens krijgt voor mensen van hetzelfde geslacht. Voor veel deelnemers aan het onderzoek van Rutgers en de Rijksuniversiteit Groningen, bi+ volwassenen van 34 tot 41 jaar, duurde het ontdekken en uiten van hun oriëntatie lang, mede door een gebrek aan zichtbaarheid van biseksualiteit toen ze opgroeiden.
Uit de kast komen is volgens Lumi meestal geen eenmalig moment maar een proces, en het kan op elke leeftijd. Op een nieuwe werkplek verwachten mensen vaak dat je hetero bent, en dan begint het opnieuw. Je hoeft het niet te vertellen, benadrukt Bi+ Nederland: jij bepaalt of en met wie je je oriëntatie deelt. Openheid kan volgens de organisatie zorgen voor een betere mentale gezondheid, maar als ze leidt tot stigma of negatieve reacties, kan ze die juist schaden.
Kies je ervoor, dan beslis je zelf aan wie en wanneer, en haast is er niet, schrijft Lumi. Je kunt ook vertellen dat je het nog niet goed weet en aan het zoeken bent, en wie het gesprek eerst wil oefenen, kan dat anoniem doen met de vrijwilligers van Lumi.
Biseksualiteit heeft een eigen vlag met drie horizontale banen: roze, een smallere paarse en blauw, waarbij roze meestal bovenaan hangt, schrijft de Engelse Wikipedia. De vlag werd op 5 december 1998 voor het eerst getoond en moest biseksuele mensen zichtbaarder maken, in de samenleving en binnen de lhbtq-gemeenschap. Volgens de ontwerper staat roze voor aantrekking tot hetzelfde geslacht, blauw voor aantrekking tot het andere geslacht en paars, waar beide overlappen, voor aantrekking tot beide. Het paars mengt zich onopgemerkt met roze en blauw, legde hij uit, zoals bi mensen onopgemerkt opgaan in zowel de homo- en lesbische gemeenschap als de heteroseksuele gemeenschap. Sinds dat eerste ontwerp wordt het paars breed opgevat als aantrekking ongeacht geslacht of gender.
De kleuren en de overlap haalde hij volgens de Engelse Wikipedia uit een ouder symbool: twee overlappende driehoeken in roze en blauw, ontworpen in 1987. Dat ontwerp begon bij de roze driehoek, een teken uit de concentratiekampen van de nazi's dat later een symbool van homo-emancipatie werd.
In Nederland is Switchboard sinds 1986 het landelijke lhbti+-informatie- en adviespunt. Je kunt er gratis terecht via telefoon, chat of mail, bij vrijwilligers die zelf lhbti+ zijn, en wat je bespreekt, blijft anoniem. Bi+ Nederland, de landelijke emancipatieorganisatie voor bi+ mensen, organiseert onder meer de Bi+ Dag, waar bi+ mensen elkaar op een laagdrempelige manier ontmoeten, en online bijeenkomsten. Daarnaast zijn er Bi+ Cafés in verschillende steden, bijvoorbeeld in Zwolle, Nijmegen en Leiden.
In Vlaanderen is er Lumi, vroeger de Holebifoon, een info- en luisterlijn die door çavaria gelanceerd werd. Opgeleide vrijwilligers beantwoorden er gratis en anoniem vragen over gender, geslacht en seksuele oriëntatie, via chat, mail of telefoon. Verenigingen om andere bi+ mensen te leren kennen vind je in het overzicht van çavaria, en rond 23 september, Bi Visibility Day of de Dag van de biseksualiteit, organiseert çavaria elk jaar B Curious, een gratis evenement voor bi+ personen.
