Twee elastieken banden van onderaan het zakje naar de heupen, en geen stof over de billen: daaraan herken je een jockstrap. Hij werd in 1874 bedacht als steun voor fietskoeriers en wordt in de Verenigde Staten nog bij sport gedragen. Vanaf de jaren vijftig droegen sommige homomannen hem ook als erotische kleding, en begin jaren 2020 werd hij opnieuw populair als ondergoed. Deze gids legt uit hoe een jockstrap in elkaar zit, waarom mannen hem dragen, welke soorten er zijn en hoe je maat en zakje kiest.
Wat is een jockstrap?
Volgens de Engelse Wikipedia is een jockstrap, in de omgangstaal ook jock genoemd, ondergoed om de balzak en de penis te beschermen bij contactsporten, training en andere zware lichamelijke inspanning. Hij bestaat uit een tailleband, meestal van elastiek, een zakje dat de geslachtsdelen steunt (in het Engels pouch) en twee elastieken banden die aan de onderkant van het zakje vastzitten en naar de linker- en rechterkant van de tailleband bij de heup lopen. De billen blijven vrij, schrijft de Duitse Wikipedia.
Bij sommige modellen heeft het zakje een vakje voor een harde beschermschaal die de teelballen en de penis tegen letsel beschermt. In het Nederlands heet zo'n beschermplaat een toque; volgens de Nederlandse Wikipedia bestaan er houten, plastic en metalen toques.
Waar komt de jockstrap vandaan?
De jockstrap werd in 1874 bedacht door C. F. Bennett van Sharp & Smith, een sportartikelenbedrijf uit Chicago, voor het comfort en de steun van fietskoeriers op de keienstraten van Boston. De eerste versie leek op een string: er liep een band tussen de billen. In 1897 liet Bennetts pas opgerichte Bike Web Company de Bike Jockey Strap octrooieren, en het bedrijf begon hem in massa te maken. De naam is waarschijnlijk een samentrekking van jockey strap, naar de bike jockeys, zoals die koeriers heetten, schrijft de Engelse Wikipedia, en het woord zou al sinds minstens 1891 in gebruik zijn.
Na verloop van tijd raakte de jockstrap ingeburgerd in de georganiseerde sport, en in het Amerikaans kregen sporters die hem droegen de bijnaam jock. Het idee van steun was ouder. Rond de vroege jaren 1820 ontstond een draagzak die de balzak optilde, weg van de zitplank van een kar of koets en van het zadel, om letsel te voorkomen. Zo'n draagzak wordt tegenwoordig vooral als medisch hulpmiddel gebruikt na een operatie aan de geslachtsdelen.
Waarom dragen mannen een jockstrap?
De redenen lopen uiteen, van steun bij sport tot de manier waarop een jockstrap het lichaam toont.
- Steun en bescherming bij sport. Voor extra steun en bescherming bij sport dragen mannen vaak strakker ondergoed, waaronder jockstraps, met of zonder vakje en beschermschaal, schrijft de Engelse Wikipedia. Veel sporten vereisen een beschermschaal, onder meer cricket, schermen, vechtsporten, boksen, lacrosse, hockey en honkbal.
- Medische redenen. In de Verenigde Staten dragen mannen een jockstrap nog bij krachttraining, om medische redenen en om te herstellen van een blessure of een operatie, bijvoorbeeld voor een liesbreuk of een hydrokèle. Herstel je van een bijbalontsteking, dan raadt de NHS ondergoed aan dat de balzak ondersteunt.
- Erotiek. In de jaren zeventig werd de jockstrap vaak gedragen in het homonachtleven en in de fetishscene, vooral in de leer- en BDSM-gemeenschap. Hij viel in de smaak omdat het ontwerp het kruis benadrukt en de billen bloot laat, schrijft de Engelse Wikipedia.
- Mode. Begin jaren 2020 kozen mannen de jockstrap vaker in plaats van gewoner ondergoed, toen hem dragen een modetrend werd, en grote ontwerpers toonden hem op hun modeshows.
Gay jockstrap: de jockstrap in de homocultuur
De jockstrap was sportuitrusting, maar sommige homomannen droegen hem vanaf de jaren vijftig als erotische kleding. Het tijdschrift Physique Pictorial toonde in die tijd vaak gespierde mannen in witte jockstraps, en ook de tekeningen van Tom of Finland maakten er een erotisch kledingstuk van. Jockstrapavonden in uitgaansgelegenheden over de hele wereld kwamen in de jaren zeventig veel voor, schrijft de Engelse Wikipedia. In de jaren 2020 werd hij populair bij homomannen en in de bredere LGBTQ-gemeenschap, en grote merken brachten jockstraps uit in collecties voor Pride, ook in regenboogkleuren.
Als fetishkleding worden jockstraps ook in andere materialen gemaakt. Fetishmode is volgens de Engelse Wikipedia meestal gemaakt van materialen als leer, latex of rubber, kunststof, nylon, pvc, elastaan, visnet en roestvrij staal, en de jockstrap staat in de lijst van fetishkledingstukken.
Soorten jockstraps: van sportjock tot modieuze jock
Sommige jockstraps zijn voor een bepaalde sport gemaakt. Een zwemjock heeft een smalle tailleband, een hockeyjock heeft soms verstelbare elastieken banden en clips die de hockeykousen ophouden, en winddichte jockstraps hebben een extra stoflaag tegen wind en kou bij wintersport. Modieuze jockstraps hebben vaak een zacht gevoerd zakje of een snit die de geslachtsdelen naar voren of omhoog brengt, schrijft de Engelse Wikipedia.
Naast de jockstrap zelf bestaan er drie verwante snitten:
- Een steunslip (in het Engels jock brief of support brief) noemt de Engelse Wikipedia een alternatief voor de jockstrap: de brede tailleband van een jockstrap, gecombineerd met een volledig zitvlak, in elastische, steunende stof. Wil je bedekte billen, kijk dan ook bij de sexy slips en boxers; een boxer bedekt je van de taille tot de dijen.
- Een dancebelt heeft één smalle elastieken band die van onderaan het zakje tussen de benen door naar het midden van de tailleband achteraan loopt. De Nederlandse Wikipedia beschrijft hem als ondergoed voor mannelijke balletdansers dat op een G-string lijkt, met een zeer smalle strook elastische stof tussen de billen, maar met een bredere tailleband; de Engelse rekent hem tot de varianten van de herenstring.
- Zonder banden achteraan (in het Engels jock sock of slingshot) blijft alleen een elastische tailleband over, met een elastisch zakje dat de geslachtsdelen vooraan vasthoudt, zonder band of bedekking achteraan.
Welke maat jockstrap kies je?
Bij een jockstrap draait de maat om de tailleband. Volgens de Europese norm EN 13402 is de taille bij herenonderbroeken de hoofdmaat, met de lichaamslengte als bijkomende maat, en meet je in centimeter. Je natuurlijke taille ligt tussen de bovenrand van je heupbeenderen en je onderste ribben. Meet terwijl je rechtop staat, normaal ademt en je buik ontspant, bij voorkeur zonder kleren aan. Een label als XL noemt de Engelse Wikipedia een ad-hocmaat, een code zonder duidelijke band met een lichaamsmaat, dus vergelijk je taille met de maattabel van het merk; de norm wordt ook niet in elk land even goed toegepast.
Let daarnaast op de breedte van de tailleband: daarin, en in de stof, verschillen jockstraps van elkaar. Kies het zakje niet te krap. Kleding die te strak zit en over je huid schuurt, kan volgens de Nederlandse gezondheidssite Thuisarts wondjes geven, en met wondjes krijg je sneller smetplekken.
Het zakje en de beschermschaal
Het zakje is het deel dat steunt. De Engelse Wikipedia beschrijft harde beschermschalen van plastic of staal, met gaatjes voor ventilatie, en een soepelere, comfortabelere zachte schaal voor sporten met weinig contact, zoals voetbal. Een harde schaal is meestal van stevig plastic met een gevoerde rand, gevormd als een holle halve peer. Meestal draag je hem in het zakje van een jockstrap, dat daarvoor dubbel gevoerd kan zijn, of in een compressieshort of een speciale sportslip.
Sinds jockstraps minder bij sport gedragen worden, wordt ook de beschermschaal minder gebruikt, ondanks de gevolgen voor de veiligheid, schrijft dezelfde encyclopedie. Draag je een jockstrap als ondergoed, dan telt vooral dat het zakje ruimte geeft zonder te knellen.
Een jockstrap combineren, voor sport of samen
Bij sport draag je een jockstrap soms samen met andere lagen. Strakke boxers worden bij sport vaak gedragen in plaats van of samen met een jockstrap, en voor sommige vechtsporten bestaan schalen met een eigen tailleband en banden, gemaakt om over een gewone jockstrap of slip te dragen, aldus de Engelse Wikipedia.
In dezelfde leer- en BDSM-gemeenschappen dienden leren harnassen in de jaren zeventig en tachtig als herkenningsteken en als stijlkeuze, schrijft de Engelse Wikipedia; daaruit groeide het modieuze harnas. Bij een man kruisen de banden van een bondageharnas meestal over borst en buik om het lichaam te benadrukken.
Draag je hem voor je partner, of wil je dat je partner er een draagt, praat er dan over. Sensoa (allesoverseks.be) raadt aan om aan te geven wat je zelf fijn vindt en te proberen te weten te komen wat je partner denkt, voelt of zou willen. Bij experimenteren hoort volgens Sensoa ook: afspraken maken, je grenzen aangeven en meteen stoppen als de ander dat duidelijk maakt. Hoe je dat aanpakt, lees je in grenzen aangeven in bed.
Bronnen
- Wikipedia (en): Jockstrap
- Wikipedia (de): Suspensorium (Schutzkleidung), deel Jockstrap
- Wikipedia (nl): Toque (sport)
- Wikipedia (en): BIKE Athletic Company
- Wikipedia (en): Underwear
- NHS (nhs.uk): Epididymitis
- Wikipedia (en): Jockstraps in gay male culture
- Wikipedia (en): Fetish fashion
- Wikipedia (nl): Dancebelt
- Wikipedia (en): Thong (clothing), met de tabel met varianten voor mannen
- Wikipedia (en): EN 13402
- Thuisarts (thuisarts.nl): Ik heb smetplekken
- Wikipedia (en): Boxer briefs
- Wikipedia (en): Lingerie (harnassen in de mode)
- Wikipedia (en): Bondage harness
- Sensoa (allesoverseks.be): Hoe kan je seks spannender maken?
- Rutgers (seksualiteit.nl): Hulpmiddelen en speeltjes (kleding)








