Leren lingerie kiezen: echt leer of kunstleer, en hoe je het verzorgt

Leer of leder is een materiaal gemaakt van dierenhuid, bijvoorbeeld van koeien, paarden of varkens, schrijft de Nederlandse Wikipedia; luxere soorten komen van hert, lam, ree of kalf. Leer is gelooide huid: door het looien wordt de huid vrijwel onbeperkt houdbaar. De Engelse Wikipedia noemt leer sterk, soepel en duurzaam en schrijft dat leren voorwerpen tientallen jaren meegaan. Leren lingerie, in het Engels leather lingerie, is lingerie waarin dat materiaal de hoofdrol speelt: een harnas van leren riemen, een korset met leer, een leren string of een bh met leren details. Leer staat in het rijtje materialen voor slips van de Engelse Wikipedia, naast katoen, kant, latex en pvc.

Dat leer aanspreekt, is geen geheim. Het dragen van leer heeft volgens de Nederlandse Wikipedia voor sommigen een seksuele betekenis, en Sensoa (allesoverseks.be) zet leer in zijn rijtje van fetisjen. Sensoa maakt wel een onderscheid: wie van leren kleding of van lingerie houdt, heeft daarom nog geen fetisj; vind je het mooi of opwindend zonder dat het nodig is bij het vrijen, dan is het eerder een voorkeur. In de leersubcultuur die de Engelse Wikipedia beschrijft, is zwart leer voor sommigen een erotische stijl die onder meer mannelijkheid of seksuele macht uitdrukt. Lingerie van leer is er voor iedereen die het mooi vindt; wie het samen draagt, maakt afspraken zoals in de gids over grenzen aangeven.

Kunstleer, ook kunstleder, imitatieleer of skai, is volgens de Nederlandse Wikipedia een imitatie van leer die bestaat uit een kunststof op een drager van textiel, met daarin een gedrukte tekening en structuur die op leer lijken; gangbare verkoopnamen zijn leatherlook en faux-leder. De Engelse Wikipedia somt nog meer namen op: leatherette, faux leather, vegan leather, PU leather en pleather. De kunststoflaag is bijvoorbeeld polyurethaan (PU) of pvc. Kunstleer van polyurethaan is wasbaar, kunstleer van pvc laat zich moeilijker schoonmaken, en afhankelijk van de opbouw is kunstleer poreus en ademend of juist ondoordringbaar en waterdicht: de ademende soorten zijn volgens de Nederlandse Wikipedia van polyurethaan met een microporeuze structuur, de soorten die geen vocht opnemen veelal van pvc of een combinatie van pvc en polyurethaan. Over glanzend kunstleer gaat de gids over lak en wetlook.

Ook bij echt leer loont het om door te vragen. Volnerfleer (full-grain) bevat volgens de Engelse Wikipedia de hele nerflaag van de huid, krijgt met de jaren een patina en geldt doorgaans als de hoogste kwaliteit; splitleer is de onderlaag die overblijft als de nerflaag eraf is. De term genuine leather, letterlijk echt leer, staat niet voor een bepaalde kwaliteitsklasse: volgens de Engelse Wikipedia wijst hij vaak op sterk bewerkt splitleer en betekent hij in sommige landen op een productlabel niet meer dan dat er leer in zit. De Nederlandse Wikipedia noemt splitleer afgedekt leer van lage kwaliteit, omdat de laklaag snel breekt.

Begin bij het harnas. De Engelse Wikipedia beschrijft het modeharnas als een decoratief stuk van riemen, doorgaans van leer, kunstleer of elastische band, dat in de jaren 2010 opkwam als kruising tussen fetishmode en gewone lingerie en dat je over of in plaats van lingerie draagt. De herkomst ligt bij de BDSM- en leergemeenschap van de jaren zeventig en tachtig; intussen bestaan er body-, been- en borstharnassen in leer, kant, elastiek en ketting. Een leren harnas voor vrouwen en een leren harnas voor een man verschillen in snit: bij een bondageharnas kunnen de riemen bij een vrouw volgens de Engelse Wikipedia boven en onder de borsten lopen, met extra riemen rond de taille, en bij een man kruisen ze gewoonlijk over borst en buik.

Zo'n bondageharnas bestaat volgens de Engelse Wikipedia uit leren riemen van doorgaans 1 tot 2 centimeter breed, gesloten met gewone gespen zoals aan een broekriem. Je kunt het gewoon als kledingstuk dragen, maar het kan ook dienen om iemand vast te zetten: lopen de horizontale riemen over de armen in plaats van eronder, dan zitten de armen tegen het lichaam. Gebruik je het zo, dan gelden de afspraken en veiligheidsregels uit de gids over bondage voor beginners: spreek vooraf af wat mag, en stoppen mag altijd. Hoe je een harnas kiest en draagt, staat in de gids over het body harness.

Korsetten worden volgens de Engelse Wikipedia doorgaans gemaakt van een stevige stof die niet rekt, vaak katoen; soms werden zijde, wol of leer gebruikt, en de baleinen die de structuur geven, zitten in kanalen in de stof of het leer. Een leren korset of leather corset geeft dus niet mee, net als een katoenen korset. Hoe je een korset rijgt, welke baleinen er zijn en hoe je meet, staat in de gids over het korset; voor een leren corset top is er de gids over de corset top. In de fetishmode horen korsetten volgens de Engelse Wikipedia bij de bekende stukken: het klassieke dominatrixkostuum bestaat doorgaans uit donkere of zwarte kleding met een korset of bustier, kousen en hoge hakken zoals laarzen tot op de dij.

Leer rekt minder mee: de Engelse Wikipedia noemt leer en pvc bij de minder elastische materialen, tegenover rekbare stoffen zoals lycra en latex. Een leren string, een leren bodysuit of een leren bh kies je dus preciezer op maat dan een stuk met elastaan. Een harnas sluit met gespen en is daardoor verstelbaar, al merkt de Engelse Wikipedia op dat het soms aan het lichaam van de drager aangepast moet worden. Meet zoals de Europese maatnorm EN 13402 beschrijft: in centimeters, liefst zonder kleren of in het ondergoed dat je eronder draagt, met de borstomtrek over het volste punt van je borsten, de onderborst net onder je borsten, de taille op je natuurlijke taillelijn en de heupen waar de omtrek het grootst is. Leg die maten naast de maattabel van het stuk. Een leren herenstring kies je op dezelfde manier; de gids over de herenstring gaat op de snitten in.

Leer houdt niet van water. De Engelse Wikipedia raadt aan leer schoon te maken met een vochtige doek, geen natte doek te gebruiken en het leer niet in water te laten weken; zadelzeep dient om leer te reinigen, te voeden en zacht te maken. Regelmatig invetten met bijvoorbeeld nertsolie of klauwolie houdt leer volgens dezelfde encyclopedie soepel en verlengt de levensduur sterk, en de Nederlandse Wikipedia schrijft dat leren kleding bij voorkeur ingewreven wordt met speciaal leervet. Hoe leer op water reageert, hangt af van het looien: plantaardig gelooid leer is niet stabiel in water, verkleurt, en krimpt en verhardt als het doorweekt raakt en dan droogt; chroomgelooid leer verkleurt of vervormt in water veel minder. Een wasmachine is dus geen optie: volg het label en houd het bij een vochtige doek. Kunstleer vraagt volgens de Engelse Wikipedia weinig onderhoud in vergelijking met leer en barst of verbleekt niet snel, al kan het oppervlak van sommige soorten met de tijd afslijten. Hoe lak en wetlook schoon blijven, lees je in de gids over lak en wetlook; hoe rubber zijn glans houdt, in de gids over latex lingerie.

• Wikipedia (en): Leather
• Wikipedia (nl): Leder
• Wikipedia (en): Artificial leather
• Wikipedia (nl): Kunstleer
• Wikipedia (en): Bondage harness
• Wikipedia (en): Lingerie (fashion harnesses)
• Wikipedia (en): Leather subculture
• Wikipedia (en): Corset
• Wikipedia (en): Catsuit
• Wikipedia (en): Panties
• Wikipedia (en): Fetish fashion
• Sensoa (allesoverseks.be): Fetisjisme
• Thuisarts.nl: Ik heb eczeem door contact met iets
• DermNet (dermnetnz.org): Shoe contact dermatitis
• Wikipedia (en): EN 13402